Мы в соц.сетях:      E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

29 ҚАЗАН – ДҮНИЕЖҮЗІЛІК ИНСУЛЬТПЕН КҮРЕС КҮНІ

Жыл сайын 29 қазанда бүкіл әлемде Дүниежүзілік инсультқа қарсы күрес күні (World Stroke Day) атап өтіледі. 2006 жылы Дүниежүзілік инсультқа қарсы күрес ұйымы (World Stroke Organization, WSO) осы ауруға қарсы күресте шұғыл іс-қимыл жасауға шақыру мақсатында белгілеген.   

Дүниежүзілік инсультпен күрес күніне арналған іс-шаралар азаматтардың инсульт проблемасы туралы хабардар болуын, диспансерлеуден және профилактикалық медициналық қарап-тексеруден уақтылы өту, сондай-ақ қауіп факторларын түзету және физиологиялық параметрлерді бақылау қажеттілігін арттыруға бағытталған. Әр адам инсульттің белгілерін және тәуелсіз әрекеттер тәртібін және айналасындағы адамдардың әрекеттерін білуі керек.

Инсульт – бұл артерияның бітелуі немесе тамыр қабырғасының жарылуы арқылы қан төгілуі салдарынан миға қан ағынын тоқтату нәтижесінде жүйке жасушаларының зақымдануы немесе өлуі; бұл ми қан айналымының тез дамып келе жатқан бұзылуы, ми тінінің зақымдануы және оның функциясының бұзылуы.

Балалар алкоголизмі

Балалардың алкоголизмі – біздің заманымыздың ең қауіпті ауруларының бірі.

Айта кету керек, бүгінгі күні алкогольді ішімдіктер бар, оларды қолдану қоғамдық айыптау тудырмайды және әдетте олар барлық мерекелер мен кештерде ішіледі. Құрамында алкоголь бар сусындар балалардың ересек сезіну  қызығушылығын тудырады немесе үлкен балалардың ықпалына байланысты бола бастайды.

Сүт безі қатерлі ісігі туралы не білуіңіз керек? Қауіп факторларынан алдын-алуға дейін

Қатерлі ісіктер дамыған, ал соңғы жылдары дамушы елдер халқының өлімі мен мүгедектігінің негізгі себептерінің бірі болып табылады.

Қазіргі уақытта ауырғандар санының тез өсуі байқалады. Статистика дамыған елдерде әрбір оныншы әйел сүт безінің қатерлі ісігіне тап болады деп мәлімдейді.

Сүт безі қатерлі ісігінің себептері. Көптеген басқа онкологиялық аурулар сияқты, сүт безі қатерлі ісігінің нақты себептері әлі белгісіз.

Алайда, бұл органның қатерлі ісігі ағзадағы гормоналды тепе-теңдіктің бұзылуымен, ең алдымен эстроген деңгейінің қалыптыдан жоғары жоғарылауымен байланысты деген болжам бар. Осы теорияға сәйкес әйелдер қауіп-қатерге ұшырайды:

Салауатты тамақтану

Негізгі фактілер

  • Дұрыс тамақтану оның барлық түрлерінде толық емес тамақтану проблемасын болдырмауға, сондай-ақ диабетті, жүрек ауруларын, ми қан айналымы мен обырды қоса алғанда, инфекциялық емес аурулардың алдын алуға көмектеседі.
  • сау емес тамақтану және жеткіліксіз дене белсенділігі — бүкіл әлемде денсаулық үшін қауіп-қатердің негізгі факторлары.
  • Дұрыс тамақтану практикасы өмірдің ерте кезеңдерінде басталады — емшекпен тамақтандыру сау болып өсуге ықпал етеді, когнитивті дамуды жақсартады және ұзақ перспективада денсаулық үшін пайданы қамтамасыз ете алады — мысалы, артық салмақ пен семіздіктің пайда болу және өмірде инфекциялық емес аурулардың туындау қаупін төмендетеді.
  • ағзаға түсетін энергия (калория) жұмсалатын энергиямен теңестірілуі тиіс. Деректер майлардың жиынтық тұтынылуы (1, 2, 3) салмақтың дұрыс емес жиынтығын болдырмау үшін барлық түсетін энергияның 30% - дан астамын қамтамасыз етпейтінін көрсетеді және қаныққан майлардан қанықпаған майларға (3) көшумен және рационнан өнеркәсіптік трансжирлерді (4) жоюмен сүйемелденуі тиіс.
  • Дұрыс тамақтану көріністерінің бірі ағзаға еркін қанттардың түсуінің жалпы түсетін энергияның 10% - нан кем емес шектелуі болып табылады (2, 5). Қосымша сауықтыру әсерін алу үшін бұл көрсеткішті одан да көп — жиынтық энергияның (6) кемінде 5% - ға дейін төмендету ұсынылады.
  • күніне тұзды 5 г-нан кем қолдануды шектеу гипертензияның алдын алуға ықпал етеді және ересектерде жүрек ауруы мен инсульт қаупін төмендетеді (7).
  • ДДСҰ-ға мүше мемлекеттер тұзды пайдалануды 30% - ға қысқартуға және 2025 жылға қарай ересектер, жасөспірімдер мен балалар арасында диабет пен семіздіктің өсуін тоқтатуға келісті.

 

Салауатты тамақтану бойынша практикалық кеңестер

Жемістер мен көкөністер

Жүрек жалғау

Торт, кәмпит, чипс және газдалған сусындар сияқты тәтті және май өнімдерін пайдалануды шектеңіз. Егер сізге күніне үш рет тамақ ішу ыңғайсыз болса, күндіз тамақ ішуге тырысыңыз. Мысалы, бір шағын қабылдау жеміс пен жаңғақ қабығынан; күркетауық бөлігінен; үрме бұршақ немесе көкөніс сорпасынан, пісірілген жұмыртқадан және қандай да бір шикі көкөністерден тұрады.

Егде жастағы адамдар үшін артық дене салмағы – бұл көптеген аурулардың дамуына әкелетін қуатты фактор. Әрбір адамға дене массасын бақылау және дене массасының индексін есептеу немесе бел шеңберін анықтау маңызды.

Тұрақты қалыпты дене жүктемелері егде адамның ағзасына оң әсер етеді.  Олар барлық органдар мен жүйелерді белсенді жұмыс істеуге мәжбүр етеді, бұлшық еттер мен сүйектерді нығайтады, сондай-ақ буындардың қозғалысын сақтайды. Көптеген үлкен жастағы адамдар үй шаруашылығын жүргізу бойынша жұмыстарды орындай отырып, жеткілікті физикалық жүктеме алады деп санайды. Алайда, бұл өте кең таралған жаңылыс.

01.png02.png03.png04.png05.png06.png